Post

Istnieje podział wśród autorów co do istnienia trybu łączącego, jednak wiele opracowań, zarówno dawnych^[6], jak i stosujących współczesne metody lingwistyczne^[7] rozróżnia taki tryb w polszczyźnie, jak i w innych językach słowiańskich^[8]. Tryb łączący, tak rozumiany, różni się od trybu przypuszczającego regułami składniowymi dotyczącymi cząstki by^[7].
Tryb łączący tworzy się za pomocą partykuł żeby, iżby, ażeby, aby, coby i skrótowego by^[7][6][9]. Tryb ten nie ma swojej własnej morfologii, wymienionym partykułom towarzyszy dawny imiesłów czasu przeszłego lub bezokolicznik, podobnie jak w języku rosyjskim^[8].
Tryb łączący można stosować, między innymi gdy w zdaniu nadrzędnym występuje czasownik wyrażających wolę, rozkaz, życzenie, powątpiewanie, żądanie, obawę, unikanie, np. chcę, by wysłał list w miejsce nieprawidłowego chcę, że wyśle list, lub gdy zdanie nadrzędne jest przeczące^[6], np. nie nalegam, by wysłał list.
Cząstkę by wykorzystuje również tryb przypuszczający, jednak występują tu różne reguły składniowe^[7], według których partykuła właściwa dla trybu łączącego musi zaczynać zdanie podrzędne. Porównaj np. tryb łączący w upieram się, by chodził do szkoły do trybu przypuszczającego w upieram się, że chodziłby do szkoły. Stąd też, trybu łączącego nie implikują właściwe dla trybu przypuszczającego konstrukcje z sekwencjami rozdzielnych partykuł typu że by, ponieważ że, w odróżnieniu od np. żeby, nie jest partykułą właściwą dla trybu łączącego, a by nie występuje jako pierwsze.

Strony